پایگاه خبری تحلیلی ایرانیان جهان

آخرين مطالب

سرمقاله ایران/ شرط کارآمدی مجلس اخبار ایران

سرمقاله ایران/ شرط کارآمدی مجلس
  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - سرمقاله ایران/ شرط کارآمدی مجلس
سایز متن الف الف
لینک کوتاه در کلیبرد کپی شد! http://akhr.ir/6064034
٤
٠
ایران / « شرط کارآمدی مجلس » عنوان ستون "اول دفتر" روزنامه ایران به قلم مجتبی مقصودی(دانشیار علوم‌سیاسی و عضو سابق دفتر مطالعات‌ سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس) است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
1- «مطالبه‌گری از مجلس چگونه باید باشد؟» این پرسشی است که شاید این روزها که به ایام انتخابات مجلس نزدیک می‌شویم ذهن بسیاری از تحلیلگران اجتماعی را به خود مشغول کرده باشد. واقعیت این است که «مطالبه‌گری از مجلس» ربط و نسبت وثیقی با عنصر «نمایندگی» پیدا می‌کند؛ یعنی تا زمانی که نمایندگان ما نتوانند نقش نمایندگی را ایفا کنند عملاً مطالبه‌گری از مجلس محقق نمی‌شود.وقتی از مسئولیت‌های مجلس سخن به میان می‌آید، اغلب بر دو بعد «قانونگذاری» و گاهی وظیفه «نظارتی» آن تأکید می‌شود؛ غافل از اینکه در کنار «قانونگذاری» و «نظارت»، عنصر «نمایندگی» را نباید فراموش کرد. به نظر می‌رسد که این عنصر در جامعه ما مغفول واقع شده است.
واقعیت این است که نمایندگان مجلس، در کنار نمایندگی حوزه انتخابی خود، مسئولیت نمایندگی آحاد ملت را نیز عهده‌دار هستند. مطالبات محلی در عین حال که لازم است در حوزه‌ انتخابی دنبال شود، ولی اصل را باید بر جایگاه ملی گذاشت. از این رو، نمایندگان با توجه به مسئولیتی که دارند، باید در تمام دوران نمایندگی‌شان در برابر مردم و جامعه پاسخگو باشند و پاسخگویی‌شان صرفاً به دوران انتخابات محدود نشود و بعد از پایان انتخابات، حوزه انتخابی و موکلانشان را فراموش نکنند.
2- مکانیسم‌های گزینشی در کارآمدی مجلس بسیار اثرگذارند؛ به این معنا که اگر به واسطه جنس خاصی از مکانیسم‌های گزینشی، مانع ورود نیروهایی شویم که امکان اجرایی‌سازی تعهدات را دارند، مجلس و مطالبه‌گری از آن را با مشکل مواجه خواهیم کرد.مادامی امکان مطالبه‌گری از نمایندگان مجلس محقق می‌شود که آنان در هنگام انتخابات به‌صورت فردی ثبت‌نام نکنند؛ بلکه احزاب لیست‌شان را ارائه کنند.
اما تا زمانی که نظام انتخاباتی ما به احزاب بی‌توجه است و نمایندگان به صورتی فردی ثبت‌نام می‌کنند، عملاً دست مردم از نظارت جدی و مطالبه‌گری از مجلس کوتاه است؛ چرا که وقتی کاندیداها به‌صورت انفرادی برای نمایندگی مجلس شرکت می‌کنند و وعده‌هایی را در حوزه انتخابی‌شان ارائه می‌کنند؛ توده‌های مردم با توجه به فضای سنگین مشکلات اقتصادی، بیکاری و تورم و... در دوران انتخابات به نمایندگان رجوع می‌کنند با این امید که نمایندگان در آینده گرهی از کار آنان بگشایند و از این رو، عنصر «نمایندگی» به یک عنصر «واسطه‌گر» تقلیل داده می‌شود؛ و گاه از این هم فراتر رفته و به حق‌العمل‌کاری بدل می‌شود؛ به این معنا که در قبال کاری که نماینده انجام می‌دهد، درصدی هم
سهم می‌برد!
3- تا زمانی که ساز و کار انتخابات ما حزبی نشود، عملاً امکان مطالبه‌گری از مجلس برای مردم به‌صورت توده‌های پراکنده غیرقابل تصور است. مطالبه‌گری از مجلس و انتظار پاسخگویی از نمایندگان مجلس زمانی می‌تواند معنادارتر باشد که نمایندگان از دل فرآیندها و انتخاب‌های حزبی بیرون آمده باشند. از این رو، معتقدم، مجلس اخیر، در طول حیات نظام قانونگذاری در ایران کم‌اثرترین بوده است.در شرایط فعلی، عنصر «نمایندگی» در نظام قانونگذاری ما ابتر و به تعبیری ناکارآمد است و عنصر نمایندگی امکان اجرایی شدن را ندارد؛ چراکه دیده شده در صورت پیگیری جدی مطالبات مردم، این دست از نمایندگان جایگاه خود را در دوره‌های بعدی از دست خواهند داد یا ممکن است از سوی نهادهای بالادستی و نظارتی رد صلاحیت شوند. از این‌رو است که برخی از نمایندگان ترجیح می‌دهند، سکوت پیشه کنند تا مطالبه‌گر باشند. به‌همین دلیل، در طول چهار سال نمایندگی، از برخی از آنان هیچ صدایی شنیده نمی‌شود و آنچنان که باید پیرو مطالبات ملی مردم نیستند و به واقع، خواست مردم را نمایندگی
نمی‌کنند.
4- پارلمان در جامعه، نمایشی از دموکراسی است. با توجه به این امر، باید پرسید چند درصد از نمایندگان ما عنصر «نمایندگی» را به درستی ایفا می‌کنند؟ من بر این باورم که مجلس‌های اول و دوم کارآمدتر بوده‌اند اما هرقدر که زمان گذشت، ما از مجلس اثرگذاری کمتر و پیگیری مطالبات مردم را کمرنگ‌تر دیدیم.ما در چرخه‌ای قرار داریم که «مسئولیت‌پذیری» و «پاسخگویی» چندان نهادی نیست و این عدم پاسخگویی را در دیگر لایه‌های مدیریتی و اجرایی جامعه نیز می‌توان ردگیری کرد. به‌عنوان مثال وقتی از ریاست قوه مجریه در مورد چرایی محقق نشدن برخی از وعده‌هایش می‌پرسیم، پاسخ می‌شنویم که وعده‌ها در شرایطی طرح شد که وضعیت جامعه عادی بود و ما اکنون در وضعیت جنگ قرار داریم. اما واقعیت این است که ما در انتخابات سال 96 هم از ایشان «صلح» خواسته بودیم!
به این اعتبار، بر این باورم در این فضا نمی‌توان از «نقش نظارتی مجلس» سخن گفت. من سال‌ها عضو دفتر مطالعات سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس بوده‌ام. از نزدیک شاهد بودم که هیچ‌یک از نهادهای ما پاسخگو نیستند. یک نماینده مجلس باید بتواند عملکرد نهادهای حاکمیتی و مدیریتی ما را مورد پرسش قرار دهد.
5- پیش‌شرط نظارت «اطلاعات» است. بدون اطلاعات اساساً نظارت غیرممکن است؛ دسترسی آزاد به اطلاعات نه برای نمایندگان که برای همه آحاد جامعه باید میسر باشد که بر اساس آن اطلاعات بتوانند تجزیه و تحلیل کرده و نظارت کنند. به‌نظر می‌رسد که در عمل، پارلمان اختیارات، ابزار و اطلاعات ویژه‌ای در اختیار ندارد.
وقتی نمایندگان ما در یک چارچوب حزبی قرار ندارند، چگونه می‌توانند نهادهای رسمی را بررسی و نظارت کنند؟ کدام‌یک از کمیته‌های تحقیق و تفحصی که مجلس راه‌اندازی کرده است به نتیجه ملموسی می‌رسند؟ تقریباً هیچ‌کدام! و صرفاً به تهیه یک گزارش بسنده می‌شود و چندان پیگیری و عملیاتی شدن آنها محل توجه نیست.
6- به این اعتبار بر این باورم که مجلس ما از کارآمدی لازم مورد انتظار جامعه و مردم برخوردار نیست. بگذریم از اینکه در ایام انتخابات، در هر حوزه انتخابی بالای صد میلیارد هزینه می‌شود. البته برخی بر این باورند که انتخابات فرصتی است برای توزیع عادلانه منابع ثروت؛ چون کسانی که به منابع دسترسی دارند در موقع انتخابات مجبور هستند یکسری از افراد را استخدام کنند تا کارهای تبلیغاتی آنان را پیش ببرند. در این فضا، به اعتقاد من، اگر این هزینه‌ها را به دهک‌های پایین جامعه بدهیم شاید کارسازتر باشد.
7- اما یک مجلس کارآمد چه ویژگی‌هایی دارد؟ مهم‌ترین عنصر «کارآمدی» این است که نمایندگان انتخاب واقعی ملت باشند. انتخاب واقعی ملت مادامی تحقق پیدا می‌کند که نمایندگان هم به شیوه‌ها و مکانیسم‌های واقعی انتخاب شده باشند. تا زمانی که نظارت با «رویکرد تحدیدی» در ساختار پارلمان ما وجود دارد، صحبت از یک مجلس کارآمد و پاسخگو آنچنان که مورد انتظار جامعه است کمی دور از ذهن به نظر می‌‌رسد.
دوم، مجلس کارآمد مجلسی است که نمایندگانش طی یک ساز و کار حزبی وارد مجلس شده باشند.
سوم، مجلس کارآمد مجلسی است که ضمن اعلام طرح و برنامه، امکان سنجش طرح و برنامه اعلام شده را از بدو ورود تا انتها داشته باشد. به این معنا که باید احزاب قوی در بیرون از مجلس داشته باشیم که در درون مجلس تبدیل به فراکسیون شوند. وجود احزاب قوی در بیرون از پارلمان، پیش‌شرط یک مجلس کارآمد است.
مادامی که وضعیت اقتصادی طبقات مختلف جامعه رو به ضعف و همراه با نابسامانی است، نمی‌توان به داشتن یک پارلمان قوی امید بست. افراد تا زمانی که دغدغه معیشت داشته باشند برای نظارت و مطالبه‌گری از مجلس فرصت نمی‌یابند. شرط کارآمدی مجلس، پیش‌شرط‌هایی بیرون از پارلمان است.
ما شرط و شروط‌ بسیاری برای مجلس و کاندیداهای نمایندگی مجلس داریم و اساساً با تورم قوانین مواجه هستیم. نهادهای نظارتی باید فشارشان بر مجلس را کم کنند؛ هرگاه نهادهای نظارتی سفت و سخت عمل‌ کرده‌اند پارلمان نمایشی شده و از کار جدی و مؤثر فاصله گرفته است.
با توجه به آنچه تبیین شد بر این باورم که ساز و کارهای موجود پارلمانی در ایران، درتعارض با کارآمدی مجلس است. در نتیجه ما به یکسری زمینه‌ها و بسترها در بیرون از پارلمان نیاز داریم تا مجلس‌مان کارآمدتر شود و متعاقب آن مطالبه‌گری از مجلس هم امکان تحقق پیدا کند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سرمقاله وطن امروز/ سالم‌سازی برای ایجاد مجلس قوی

سرمقاله شرق/ کرونا و اقناع اجتماعی

سرمقاله فرهیختگان/ نگاهی به مواجهه مدیریتی با کرونا

سرمقاله اعتماد/ FATF و حل مشکل بانکی

سرمقاله دنیای اقتصاد/ شیوع ویروس‌ها؛ چالش جدید شهرها

سرمقاله ایران/ نگرانی خیر، حساسیت بله

سرمقاله ابتکار/ کمیسیون مشترک برجام و چند ابهام مهم

سرمقاله آفرینش/ یک گپ دوستانه با شهروندان گرامی!

سرمقاله مردم سالاری/ مدیریت اعتمادسوز

سرمقاله خراسان/ میان 2 کرونا!

سرمقاله کیهان/ دوم اسفند «مجلس مقاومت»

آغاز عملیات بانک مرکزی در بازار ارز

یک کارشناس: رشد بورس حبابی نیست

التهاب مجدد قیمت گوشت در بازار

تازه ترین قیمت آپارتمان در روزهای بی رونق آخر سال

مصوبات جدید کمیسیون تلفیق مجلس در بررسی مجدد لایحه بودجه 99

رئیس بانک مرکزی: نرخ ارز به تدریج به تعادل ساختاری خود باز می‌گردد

شهرت این شهر به خاطر کله مخروطی هایش است!/تصاویر

دموکراسی به ‌سبک کرونا

خطر «کرونا زدگی» در کمین مدیریت و اقتصاد کشور

ماندن در موقعیت قم

رشد بورس ایران پس از سقوط بازار سهام آمریکا

بار مالی 4 هزار میلیارد تومانی افزایش حداقل حقوق کارمندان

تمدید اعتبار کارت‌های بازرگانی تا پایان فروردین

نماینده مجلس: رد کلیات لایحه بودجه 99 پیام بسیار بدی برای فعالان اقتصادی دارد

اصلاحات دستورالعمل نحوه انجام معاملات عمده در فرابورس اعلام شد

آغاز پیش فروش ایران خودرو با موعد تحویل 1400

حذف متقاضیان مسکن مهر هشتگرد با مصوبه شورای تامین مسکن البرز

اونس جهانی باز هم گران شد

بهای رسمی 18 ارز افت کرد

تهیه بلیط اتوبوس در هر زمان…

سرمقاله ایران/ مدیریت بحران با اطلاع رسانی دقیق

سرمقاله سیاست روز/ مکتب سلیمانی و مزدوران لیبرال‌سرمایه‌داری

سرمقاله دنیای اقتصاد/ درس‌های کرونا برای آینده

سرمقاله حمایت/ عزم ملی برای رفع چالش‌های کشور

تامین کسری بودجه 99 از جیب فقرا یا ثروتمندان؟

تعرفه واردات ماسک به ٥ درصد کاهش یافت

قیمت نفت اندکی افزایش یافت

توقف فعالیت کارگزاران بورسی تکذیب شد

سرمقاله خراسان/ بودجه 99 را به دست مجلس بعدی بسپارید

سرمقاله وطن امروز/ مطالبات مردم از منتخبان چیست؟

سرمقاله کیهان/ تلخ و شیرین کرونا و یک جمله با آقای حریرچی!

سرمقاله اعتماد/ حال جامعه را خوب کنیم

سرمقاله رسالت/ ویروسی که با همه گرم‌ می‌گیرد

سرمقاله شرق/ در دفاع از حق داشتن وکیل

ذخیره کالاهای اساسی 2 برابر نیاز کشور است

پیامدهای لیست سیاه FATF برای ایران

رشد 6 دهم درصدی بورس پس از قرار گرفتن در لیست سیاه FATF

شیوع کرونا؛ با اضطراب‌مان چه کنیم؟

ژنرال‌های مجلس؛ از کریمی قدوسی تا زاکانی