پایگاه خبری تحلیلی ایرانیان جهان

آخرين مطالب

سرمقاله فرهیختگان/ ظرفیت مدنی هیات‌های مذهبی اخبار ایران

سرمقاله فرهیختگان/ ظرفیت مدنی هیات‌های مذهبی
  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - فرهیختگان / « ظرفیت مدنی هیات‌های مذهبی » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم داود مهدوی‌زادگان است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
تجربه مدیریت هیاتی
آن‌کس که هیات‌های مذهبی را چالش بزرگ دولت مدرن می‌داند، تلقی نادرستی از ظرفیت مدنی هیات‌های مذهبی دارد. تنها توجیه چنین چالش ساختگی‌ای، این پیش‌فرض است که هیات‌های مذهبی به‌دلیل ماهیت دینی‌شان با دولت مدرن سکولار‌، سازگاری ندارند والا سازمان‌های موسوم به مردم‌نهاد (NGO‌ها) نیز ماهیت محفلی و محلی دارند، ولی چنین چالشی میان آنها و دولت مدرن تلقی نمی‌شود. اگر اندیشه مدرن، نگاه بسته و تنگ‌نظرانه و علقه‌های سیاسی خود را -که هر امر غیرمدرن را سد راه پیشرفت می‌داند- کنار بگذارد آن‌وقت خواهد فهمید که امری مانند هیات مذهبی ظرفیت‌های مدنی بالایی در باز کردن گره‌های بروکراسی دارد. قرار نیست که هیات مذهبی جای دولت را بگیرد و به ‌اصطلاح، دولت به‌گونه‌ای «هیاتی» عمل کند، بلکه هیات مذهبی می‌تواند کمک‌کار دولت باشد و حتی دولت می‌تواند در وضعیت گره‌های بروکراسی به روش مدیریت هیاتی عمل کند و بر مشکلات خود فایق‌ آید. چنین مدیریتی، موفقیت خود را در عبور از وقایع ناگواری چون سیل و زلزله و حل معضلات اجتماعی و اقتصادی‌ای چون فقر و گرسنگی نشان داده است. سربلندی مدیریت هشت‌ساله دفاع مقدس به‌دلیل امتزاج آن با مدیریت هیاتی است. اگر چنین امتزاج مقدسی در دوران دفاع مقدس رخ نداده بود، معلوم نبود مرزهای سرزمینی ما دستخوش چه تغییرات تلخ و ناگواری می‌شد. چنین ظرفیتی را حتی در تشکل‌های مردم‌نهاد مدرن نمی‌توان سراغ گرفت چه رسد به احزاب سیاسی‌ای که صرفا دغدغه تصاحب قدرت دارند.
3 ویژگی بی‌بدیل
اساسا هیات مذهبی، نهادی جمعی است که خاستگاه دینی دارد. کنش ارادتی، قدرت بسیج‌گری و سهولت در عمل؛ سه ویژگی مهم چنین نهادی است. این هر سه ویژگی در حل مسائل و معضلات اجتماعی بسیار سازنده است. جامعه پیشرفته متعالی، به تراز بالایی از این سه ویژگی نیاز دارد. جامعه غیرارادتی مبتنی‌بر فرهنگ واگرایی و از احساسات عاطفی محروم است. مسائل در چنین جامعه‌ای تنها بر پایه منافع و محاسبه سود و زیان شخصی حل‌و‌فصل می‌شود. بحران اجتماعی در جایی که تعارض میان منافع شخصی و جمعی پدید آید، خود را نشان می‌دهد. در این حالت، جامعه قراردادی تنها با اعمال زور و وضع مقررات سختگیرانه می‌تواند از بحران عبور کند. حال آنکه جامعه ارادتی مبتنی‌بر فرهنگ همگرایی، قادر به عبور از بحران اجتماعی است. از طرف دیگر، بسیج عمومی برای فعلیت ارادت جمعی لازم است و بدون آن همدلی‌های شکل گرفته، جهت‌گیری عملی پیدا نمی‌کند. همچنین، ارادت جمعی بسیج‌یافته در قالب کنش‌های سهل و ساده کار‌ساز است. بروکراسی و مقررات دست‌و‌پا گیر به کلی دلسرد‌کننده احساسات عاطفی است و موجب تضعیف ارادت جمعی می‌شود. دولت مدرن به‌دلیل آنکه بر پایه نظم بروکراتیک عمل می‌کند، از این سه ویژگی تقریبا محروم است. به عبارتی پاشنه‌آشیل دولت مدرن در این سه ویژگی است. به همین خاطر است که سرعت عمل دولت مدرن در عبور از بحران، به‌دلیل فقدان آن سه ویژگی، خیلی کُند و بطئی است. از این رو، نهادهای جمعی ارادتی مانند هیات‌های مذهبی به‌دلیل برخورداری از این سه ویژگی، به‌خوبی می‌توانند دولت مدرن را در عبور از بحران‌های اجتماعی و بلایای طبیعی کمک کنند. نمونه‌ای از چنین تجربه موفقی را می‌توان در سیل ویرانگر آغاز سال 98 مشاهده کرد. مدیریت هیاتی خیلی زود‌تر از مسئول و کارگزار دولتی توانست با تکیه بر سه اصل ارادت، بسیج‌گری و سهولت، در صحنه حادثه حضور پیدا کند و امداد‌های عاجل خود را عملی سازد.
نظر عقلانی
بنابراین، قطعا عقلانی نیست که دولت مدرن را از تشکل‌های مردم‌نهاد دینی مانند هیات‌های مذهبی محروم سازیم. چرا نباید دولت مدرن از ظرفیت مدنی بی‌بدیل هیات‌های مذهبی در حل مسائل و معضلات اجتماعی استفاده کند. در ماجرای سیل اخیر، حتی سازمان‌های مردم‌نهاد (‌ NGO‌ها) عرفی از مدیریت هیاتی جا مانده بود. اصولا اینکه باید دولت مدرن در شرایط بحرانی به روش مدیریت هیاتی عمل کند، تجربه پذیرفته‌شده جهانی است. اما مفروض غیردینی بودن دولت مدرن در تصویر چالش مذکور، از اساس مردود است. چون دولت در نظام اسلامی اساسا غیردینی نیست تا تلقی چالش دولت مدرن و هیات‌های مذهبی شکل بگیرد. دولت مدرن در نظام اسلامی به دور از ایدئولوژی‌های سکولار به خدمت گرفته شده است. چنین نیست که ایدئولوژی مدرن بخش انفکاک‌ناپذیر دولت مدرن است. حتی چنین تلقی‌ای (جدایی دولت مدرن از هیات‌های مذهبی)، با این شدت و غلظت، در تجربه مدرن دولت‌های غربی سابقه ندارد. پس، بهتر آن است که برای حل‌و‌فصل معضلات اجتماعی و اقتصادی جامعه، تلقی‌های واگرایانه که موجب دو قطبی‌سازی‌های کاذب می‌شود، کنار گذاشته شود.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بورس باز هم صعودی شد

سرمقاله خراسان/ معمای ارزی که تغییر نمی کند

بدهی بانک‌ها و موسسات اعتباری وثیقه‌دار شد

افزایش 10 درصدی عوارض واردات لوازم آرایشی در سال آینده

بودجه عمرانی 11 هزار و 726 میلیارد تومانی وزارت راه در سال آینده

کشف ذخایر عظیم گاز در سواحل موریتانی

عوارض نوسازی افزایش یافت

سکه بهار آزادی اندکی ارزان شد

مهلت 3 ماهه به وزارت اقتصاد برای تکمیل اطلاعات شرکت‌های دولتی

قیمت دلار در بازار امروز تهران

عوارض خروج از کشور افزایش یافت

دولت کدام را انتخاب می‌کند؟ فشار بر محرومان یا مالیات از ثروتمندان

بودجه 1483 هزار میلیارد تومانی برای شرکت های دولتی

توزیع 74 هزار میلیارد تومان یارانه نقدی و حمایتی در سال 99

مرغ ارزان شد

نرخ رسمی 47 ارز اعلام شد

سقف وام ازدواج 30 میلیون تومان ماند

بهترین و بدترین سایت های مسافرتی از نگاه کاربران معرفی شدند

شهرگردی در ماه آخر پاییز چقدر هزینه دارد؟

همه آنچه در جریان اعتراض به افزایش قیمت بنزین اتفاق افتاد

رونق دوباره یک کارخانه تولید کاشی در شمال کشور

تدوین 94 پروژه در راستای ادغام بانک‌های وابسته به نیروهای مسلح

درآمد 3 هزار میلیارد تومانی کشور با اخذ مالیات پلکانی از کارانه پزشکان

نوبخت: کالاهای اساسی در بودجه 99 ، با دلار 4200 تومانی تامین می شود

مناسب ترین زمان برای خرید مسکن

کاهش قیمت گوجه‌فرنگی به دی ماه موکول شد

معمای ارزی که تغییر نمی کند

رونمایی از ارقام کلیدی بودجه 99

سرانجام اصلاحات ساختاری در لایحه بودجه سال 99 کل کشور

هاشمی افراطی ها را موجب فرار مغزها دانست

پژوهشگر ایرانی هوش مصنوعی

فرار مالیاتی پزشکان و وکلا چه قدر است؟

همتی: مردم ریسک سرمایه‌گذاری در بازار ارز را مدنظر داشته باشند

بنزین سوپر 3500 تومانی مشتری ندارد

خبر خوش وزیر راه درباره راه آهن بیرجند-زاهدان

ظرفیت ثبت‌نام طرح ملی مسکن 3 شهر تکمیل شد

اشتباه لپی آقای سخنگو؛ دلار بودجه 4200 تومان است نه 4500

دسترسی به تمام هتل ها و مسافرخانه های ایران تنها با یک کلیک!

کیهان: اظهارنظر رهبر انقلاب ناظر به مسائل امنیتی بود نه طرح اقتصادی بنزین

اصلاح‌طلبان برای مجلس آمدند

ماهشهر پس از روز واقعه

کروکی اقتصاد سال 99

260 هزار نفر کارگر در کشور مقرری ماهانه بیمه بیکاری می‌گیرند

زمان ثبت نام در طرح مسکن ملی در 5 استان اعلام شد

طلا، سکه و دلار هر روز گران تر از دیروز

خطای دید در بازار مسکن

نفت اندکی گران شد

ثبت نام طرح ملی مسکن در 5 استان دیگر آغاز شد

معافیت مالیاتی حقوق های زیر 3 میلیون و بالای 100 میلیون تومان!

دفاع "روحانی" از لایحه بودجه 99 در مجلس