ایرانیان جهان - فرهیختگان / متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
زهرا طیبی| شرایط نیمه جنگی کشور هم نتوانست انتخابات این دوره هیئترئیسه مجلس را از حواشی مرسوم انتخاباتی دور نگه دارد. به روال سه سال گذشته، انتخابات دوره سوم هیئترئیسه مجلس دوازدهم نیز با حاشیههایی همراه بود؛ از پیامک انتخاباتی یک نامزد انتخابات هیئترئیسه تا اعتراض برخی هیاهوسازان نسبت به عدم برگزاری انتخابات بهصورت حضوری و تحریم! انتخابات هیئترئیسه. با وجود حواشی معمول انتخاباتی، انتخابات هیئترئیسه مجلس روز گذشته بهصورت حضوری برگزار شد. با وجود تدابیر امنیتی از 285 نماینده مجلس، 276 نفر یعنی 96درصد آنها در انتخابات بهصورت حضوری شرکت کردند و مجلس تنها 6 غایب داشته است، همچنین محمدباقر قالیباف نیز در دقایق ابتدایی برگزاری جلسه، بهصورت حضوری رأی داد. نهایتاً آنکه ترکیب هیئترئیسه دوره دوم، در دوره سوم تغییرات کلیدی نداشت و محمدباقر قالیباف و نائب رئیسان علی نیکزاد و حمیدرضا حاجیبابایی به ترتیب، 235، 143 و 100 رأی کسب کردند و یکی از خانمهای مجلس در ترکیب هیئترئیسه حضور دارد که از انتخابات مجلس هفتم تاکنون اتفاق نیفتاده بود.
مشارکت 96 درصدی انتخابات هیئترئیسه
انتخابات دوره سوم هیئترئیسه مجلس در عین آنکه در شرایط خاص کشور و با تدابیر امنیتی برگزار شد به نسبت دوره گذشته انتخابات هیئترئیسه افزایش مشارکت داشت. میزان شرکت نمایندگان مجلس در این دوره انتخابات حدود 96درصد بود، یعنی 279 نماینده از 285 نماینده در انتخابات حاضر بودند که 276 نماینده در انتخابات مشارکت کردند، 6 نفر در انتخابات غیبت داشتند و 3 نفر در انتخابات مشارکت نکردند. براین اساس برمبنای میزان مشارکت، تعداد شرکت کنندگان انتخابات به نسبت دوره قبل افزایشی حدود 2 درصدی داشته است. انتخابات هیئترئیسه یک اتفاق حائز توجه نیز داشت برای اولین بار از مجلس هفتم تاکنون، یک خانم در هیئترئیسه مجلس رای آورد.
مجلس پلمبشده؟
جلسات علنی مجلس همزمان با شروع جنگ تحمیلی سوم و بالابودن میزان تهدیدها همانند برخی جلسات دیگر تعطیل شد. فعالیتهای نظارتی نمایندگان مجلس در موقعیت آتشبس اجرا و انجام میشد، اما جلسات علنی همچنان در تعطیلی قرار داشتند. در این مدت انتقادات زیادی ناظر به عدم برگزاری جلسات مجلس مطرح شد با این محور که مجلس عملاً پلمب شده و قوه مقننه از فرایند تصمیمگیری در کشور کنار گذاشته شده است. با نگاه به این استدلال، باید به این گزاره اساسی توجه داشت که نبرد با دشمن هنوز به اتمام نرسیده، بلکه به شیوه دیگری و در سطوح دیپلماتیک ادامه پیدا کرده بر این مبنا نمیتوان با استدلال آنکه کشور در شرایط آتشبس قرار دارد برخی فرایندهای سیاسی را بدون ملاحظات امنیتی و بهصورت علنی، برگزار کرد؛ چراکه در حال حاضر سامانه پدافندی کشور در حال رصد و شناسایی پهپادهای جاسوسی است که طبعاً یکی از اهداف آنها شناسایی شخصیتهاست. معنای این تحرکات این است که اگر دشمن همینالان، این امکان را داشت که شخصیتهای نظام را ترور کند حتماً این اقدام را انجام میداد؛ چراکه هدفگذاری او جلوگیری از ایجاد ثبات در کشور و تضعیف نظام سیاسی با ترور شخصیتها در موقعیت بحران است که طبیعتاً اثرات روانی آن نیز بر افکار عمومی حائز توجه است. علاوه بر ملاحظات امنیتی و با وجود تعطیل بودن مجلس، برگزاری جلسات بهصورت وبیناری و برگزاری جلسات نظارتی با وزرا و صاحبان امر روشن میکند که برخلاف تصور، مجلس از فرایند تصمیمگیریها کنار گذاشته نشده، بلکه سازوکار آن در موقعیت امنیتی کشور دستخوش تغییراتی شده است.
نگران کارهای روی زمین یا بهخطرافتادن مطامع سیاسی؟
گروهی از نمایندگان مجلس، نگران روی زمین ماندن کارها و وظایف نمایندگانند که نگرانی بلاموضوعی نیست. به همین منظور اصرار آنها به برگزاری جلسات علنی مجلس نیز با این محور صورت میگیرد که فرایند اداره امور به نحو بهتری صورت بگیرد. با درنظرگرفتن این دغدغه، میتوان پروتکلها و فرایندهایی را در نظر گرفت که برخی از نمایندگان مجلس که حساسیت امنیتی کمتری برای حضور آنان در جلسات وجود دارد بهصورت حضوری در جلسات حاضر شوند یا مجلس با درج تبصرهای در شرایط خاص و با ملاحظاتی، برگزاری جلسات مجلس بهصورت علنی را با میزانی کمتر از آنچه در مجلس آمده را ممکن کند که البته همه این موارد با رعایت اصل تأمین امنیت و نبود تهدیدهای امنیتی برای نمایندگان مجلس امکان تحقق دارد.در میان منتقدان اما افرادی وجود دارند که مواجهه آنان اثبات میکند پای اغراضی سیاسی وسط است. برخی از این افراد در میانه جنگ، تعطیلی جلسات مجلس را بهمثابه ابزاری برای غرضورزی و تسویهحسابهای سیاسی خود مورد سوءاستفاده قرار میدادند. این طیف از افراد که اقلیتی پر سروصدا و کمفایده در مجلسند، همزمان با برگزاری انتخابات هیئترئیسه، مجلس را به نقض قانون محکوم کرده و با همین استدلال انتخابات هیئترئیسه را تحریم کردند و حاشیه دیگری در فضای رسانهای به راه انداختند. به راه انداختن حواشی رسانهای در مورد برگزاری انتخابات هیئترئیسه در شرایطی که این امکان وجود داشت که انتقادات و اختلافنظرها به شیوه چهارچوبدارتر و ساختارمندتر حل شود، این شائبه را تقویت میکند که دغدغه آنان که این هیاهوها را به راه میاندازند نه نگرانی از کارهای روی زمینمانده مجلس که بهخطرافتادن منافع و مطامع سیاسیشان است.
کارنامه درخشان نماینده پرهیاهوی مجلس
سؤالی که در این میان قابلطرح است، این است که آیا نمایندگانی که در حال حاضر نگران تعطیلی مجلسند در دوران پیش از جنگ و در جریانی که جلسات علنی مجلس بهصورت منظم برگزار میشد، اقدامات چشمگیری انجام دادند؟ «فرهیختگان» پیشازاین در گزارشی (5 بهمن 1403) به بررسی وظایف نمایندگی حمید رسایی یکی از نمایندگان مجلس پرداخت که از مخالفان وضعیت فعلی مجلس است. در بخشی از این گزارش، اشاره شده بود که در مدت حضور او در مجلس دوازدهم تنها 2 طرح از سوی او پیشنهاد شده بود که هر دوی آنها رد شده بودند. او همچنین در 37 جلسه در رأیگیری مشارکت نداشته و در واقع یکی از اصلیترین اقداماتی را که نمایندگان حاضر در جلسه علنی میبایست انجام دهند (مشارکت در رأیگیری) انجام نداده است. بر این مبنا نمیتوان این استدلال را پذیرفت که این طیف از نمایندگان نگران کارهای روی زمینمانده مجلسند؛ چراکه کارنامه فعالیت آنان در مجلس از واقعیتها سخن میگوید.
نقد کنید، بهانهگیری نه
بااینحال این گزاره قابلبررسی است که مجلس میتواند برخی جلسات را بهصورت علنی و با رعایت پروتکلهای امنیتی برگزار کند و یک معنا این انتقاد را وارد دانست که مجلس باید باز شود. اما نکتهای که در این میان حائز اهمیت است هیاهوی بیمعنای برخی نمایندگان مجلس در ماجرای اخیر است که سابقه فعالیت آنان روشن میکند آنان نه نگران پیشبرد امور مجلس که بیشتر به دنبال غرضورزیهایشانند. طرح موضوعی مثل تحریم انتخابات هیئترئیسه اثبات میکند که پای بهانهجویی و ایرادگیری به هر دلیلی وسط است. البته میزان مشارکت نمایندگان در همین انتخابات حساس و عدم مشارکت تنها 2 درصد از نمایندگان اثبات کرد که برعکس صدای بلند این چهرهها، وزن واقعی آنان در بهارستان چشمگیر نیست؛ چراکه از 285 نماینده حاضر 279 نفر حاضر بودند که از این تعداد 3 نفر در انتخابات مشارکت نکردند که یکی از آنها نماینده همیشه منتقد مجلس است.نکته اساسی آن است که انتقاد حتی در موقعیتی که کشور در جنگ و بحران است نباید از دستور کار خارج شود؛ چراکه به بهبود مدیریت در کشور کمک میکند، اما بهانهگیری، غرضورزی و تسویهحساب سیاسی، جز آنکه به دشمنی گرا دهد که به دنبال درهم شکستن وحدت ملی است، نتیجه دیگری به همراه ندارد و بهمثابه سمی مهلک عمل میکند.
بازار
