ایرانیان جهان - از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی برای متجاوزان در حال آشکار شدن است.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های عربی و منطقه ای
الجزیره در مقاله ای نوشت که اعلام آمادگی ایران و آمریکا برای امضای «یادداشت تفاهم» با میانجیگری پاکستان، نقطه عطفی مهم در دیپلماسی منطقهای است. نویسنده معتقد است که پاکستان با حمایت قطر، عربستان، عمان، مصر، ترکیه و چین توانست اعتماد هر دو طرف را حفظ کرده و زمینه توافق را فراهم کند. واکنش مثبت بازارهای جهانی، کاهش قیمت نفت و گاز و امید به بازگشایی کامل تنگه هرمز از مزایای اولیه این توافق دانسته شده است.
با این حال، چالشهای اصلی هنوز باقی ماندهاند. مذاکرات آینده باید درباره برنامه هستهای ایران، ذخایر اورانیوم غنیشده، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و سازوکارهای نظارتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به توافق برسد. همچنین موضوعاتی مانند توان موشکی ایران، نقش متحدان منطقهای تهران و مدیریت تنگه هرمز همچنان محل اختلاف هستند.
نویسنده هشدار میدهد که مخالفت برخی جریانهای سیاسی آمریکا و بهویژه اسرائیل میتواند روند توافق را مختل کند. به باور او، هرچند بهبود روابط واشنگتن و تهران ممکن است تنشها در لبنان را کاهش دهد، اما مشکلات سیاسی و اقتصادی لبنان نیازمند راهحلی مستقل است.
مقاله همچنین بر ضرورت ایجاد یک ساختار امنیتی جدید در غرب آسیا تأکید دارد؛ ساختاری که همکاری در امنیت دریایی، حفاظت از زیرساختهای انرژی، مقابله با تروریسم و توسعه اقتصادی را تقویت کند. در نهایت، موفقیت واقعی نه صرفاً در امضای یک توافق، بلکه در ایجاد سازوکاری پایدار برای جلوگیری از جنگهای آینده و تضمین ثبات منطقهای خواهد بود.
المیادین در مقاله ای استدلال کرد که بنیامین نتانیاهو از توافق احتمالی میان آمریکا و ایران نگران است، زیرا این توافق بسیاری از اهداف اصلی اسرائیل را محقق نمیکند و حتی میتواند موقعیت ایران را تقویت کند. به باور نویسنده، پس از ماهها تنش و درگیری، واشنگتن و تهران به سمت امضای یک تفاهمنامه حرکت کردهاند که هرچند همه اختلافات را حل نمیکند، اما احتمال بازگشت به جنگ گسترده را کاهش میدهد.
نتانیاهو معتقد است توافقی که به ایران امکان دسترسی تدریجی به داراییهای مسدودشده را بدهد و موضوع ذخایر اورانیوم غنیشده را به مذاکرات بعدی موکول کند، دست برتر را در مراحل بعدی به تهران خواهد داد. از نگاه او، چنین توافقی نه برنامه موشکی ایران را متوقف میکند، نه نفوذ منطقهای آن را کاهش میدهد و نه موجب تضعیف نظام سیاسی ایران میشود.
نویسنده همچنین میگوید نتانیاهو سالها ایران را بهعنوان بزرگترین تهدید برای اسرائیل معرفی کرده و وعده داده بود که با فشار بر آمریکا، برنامه هستهای و نفوذ منطقهای ایران را از بین ببرد. اما اکنون با توافقی روبهروست که شباهتهایی به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دارد؛ توافقی که خود او در گذشته برای لغو آن تلاش کرده بود.
به اعتقاد مقاله، دونالد ترامپ بیش از دستیابی به یک پیروزی کامل، به دنبال یک دستاورد سیاسی و نمادین است که بتواند آن را بهعنوان جلوگیری از جنگی بزرگ معرفی کند. در مقابل، نتانیاهو نگران است که این توافق بهعنوان شکست راهبردی او تلقی شود و در آستانه انتخابات، موقعیت سیاسیاش را تضعیف کند. بنابراین او میان پذیرش توافقی نامطلوب و ناتوانی در جلوگیری از آن گرفتار شده است.
الشرق الاوسط در مقاله نوشت که توافق اولیه ایران و آمریکا، برخلاف فضای خوشبینانه پیرامون آن، هنوز به یک حلوفصل سیاسی قطعی و پایدار منجر نشده و بیشتر شبیه یک آتشبس شکننده و پیچیده است. هر دو طرف برداشت متفاوتی از توافق دارند؛ آمریکا آن را نتیجه موفق فشار نظامی و ابزاری برای مهار برنامه هستهای ایران میداند، در حالی که ایران آن را نشانه پذیرش بقای نظام، کاهش تحریمها و دستیابی به دستاوردهای اقتصادی و سیاسی پس از جنگ تلقی میکند.
بر اساس روایتهای منتشرشده در رسانههای ایرانی، این تفاهم شامل توقف کامل درگیریها، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران، تسهیل فروش نفت، برنامه بازسازی اقتصادی و تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران است. در مقابل، واشنگتن بیش از هر چیز بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و مذاکره درباره ذخایر اورانیوم غنیشده تأکید دارد.
نویسنده معتقد است دوره شصتروزه تعیینشده برای مذاکرات نهایی احتمالاً برای حل همه مسائل کافی نیست؛ زیرا موضوعاتی مانند سطح غنیسازی، سرنوشت مواد هستهای، نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سازوکار رفع تحریمها و تضمینهای امنیتی برای کشورهای منطقه همچنان مبهم هستند.
مقاله همچنین بر اهمیت نقش کشورهای خلیج فارس، بهویژه عربستان سعودی، در کنترل تنشها و حفظ امنیت منطقه تأکید میکند و اسرائیل را بازیگری میداند که ممکن است در مسیر توافق مانعتراشی کند. در نهایت، نویسنده نتیجه میگیرد که پرسش اصلی دیگر درباره چرایی جنگ نیست، بلکه درباره این است که آیا این توافق میتواند زمینهساز ثبات، توسعه و کاهش نااطمینانی مزمن در منطقه خاورمیانه باشد یا خیر.
رسانه های چین و روسیه
وبسایت شبکه «راشا تودی» روسیه در یادداشتی با عنوان« آمریکا توافق هستهای با ایران را پاره کرد؛ حالا ممکن است به توافقی ضعیفتر تن دهد» به بررسی توافق در حال شکلگیری میان تهران و واشنگتن پرداخته و آن را نشانهای از عقبنشینی آمریکا از مواضع گذشته خود در قبال ایران توصیف میکند.
نویسنده با اشاره به گزارشها درباره امضای احتمالی توافقی میان ایران و آمریکا در ۱۹ ژوئن، تأکید میکند که این توافق تنها به روابط دوجانبه دو کشور محدود نیست و موضوعاتی همچون امنیت تنگه هرمز، لبنان، اسرائیل، بازار انرژی و معماری امنیتی خاورمیانه را نیز در بر میگیرد. به اعتقاد وی، هدف اصلی این توافق حل نهایی پرونده هستهای ایران نیست، بلکه مهار خطرناکترین کانونهای بحران از طریق کاهش تنش و اعطای امتیازات متقابل است.
بر اساس مفاد مطرحشده، ایران در ازای محدودیتهای مشخص در برنامه هستهای و کاهش تنشهای منطقهای، از مزایایی همچون آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده، کاهش فشارهای اقتصادی و بازگشایی مسیرهای تجاری و دریایی برخوردار خواهد شد. نویسنده مدعی است که واشنگتن باید پیش از آغاز مذاکرات ۶۰ روزه، حدود ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای ایران را آزاد کند، محاصره دریایی را پایان دهد و از اعمال تحریمهای جدید خودداری کند.
این تحلیلگر معتقد است برخلاف تلاش دولت آمریکا برای معرفی توافق به عنوان یک پیروزی دیپلماتیک، توازن امتیازات نشان میدهد که ایران بیشترین دستاورد را کسب کرده است. وی یادآوری میکند که دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای دوران باراک اوباما خارج شد و وعده داد توافقی بهتر برای آمریکا به دست آورد، اما اکنون پس از هشت سال، واشنگتن ناچار شده با شرایطی کمتر مطلوب به میز مذاکره بازگردد.
در ادامه، نویسنده توافق احتمالی را «شوک ناخوشایند» برای رژیم صهیونیستی توصیف کرده و مینویسد تلآویو آن را نشانه عقبنشینی آمریکا از سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران میداند. به باور وی، نگرانی اصلی اسرائیل این است که ایران ضمن حفظ ساختار سیاسی و توان موشکی خود، از مزایای اقتصادی توافق نیز بهرهمند شود. با این حال، مقاله تأکید میکند که این توافق هنوز نهایی نشده و با توجه به مخالفتهای داخلی در آمریکا، ایران و اسرائیل، همچنان با چالشهای جدی روبهرو است.
نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که توافق احتمالی بیش از آنکه راهحلی نهایی برای اختلافات باشد، فرصتی برای توقف تنشها و آغاز دور تازهای از مذاکرات درباره پرونده هستهای ایران خواهد بود.
خبرگزاری «شینهوا» چین در گزارشی با عنوان «آمریکا و ایران یادداشت تفاهم پایان جنگ را به صورت الکترونیکی امضا کردند» نوشت که تهران و واشنگتن گامی تازه در مسیر پایان دادن به جنگ چندماهه میان دو کشور برداشتهاند. بر اساس این گزارش، یادداشت تفاهم مربوط به پایان درگیریها به صورت مجازی و الکترونیکی از سوی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس معاون رئیسجمهور این کشور و محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی ایران امضا شده است.
به نوشته شینهوا ، یک مقام ارشد اعلام کرده است که جزئیات و مفاد این یادداشت تفاهم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده منتشر خواهد شد. همچنین انتظار میرود امضای رسمی و نهایی این سند در روز ۱۹ ژوئن در سوئیس انجام شود.
این گزارش با اشاره به اظهارات ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال افزود که نفتکشها و کشتیهای حامل نفت حرکت خود را از تنگه هرمز از سر گرفتهاند؛ موضوعی که میتواند نشانهای از کاهش تنشها و بازگشت تدریجی ثبات به بازارهای انرژی باشد. ترامپ پیشتر نیز از دستیابی به توافق با ایران خبر داده بود؛ خبری که نخستوزیر پاکستان نیز آن را اعلام کرده بود.
شینهوا در ادامه با اشاره به جنگی که از اواخر فوریه میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر آغاز شد، نوشت که این درگیری هزاران قربانی بر جای گذاشته و پیامدهای گستردهای برای امنیت منطقه و بازار جهانی انرژی داشته است. به نوشته این رسانه چینی، امضای تفاهمنامه جدید تلاشی برای پایان دادن به جنگ، کاهش تنشهای منطقهای و بازگرداندن ثبات به مسیرهای انرژی و تجارت جهانی محسوب میشود.