ایرانیان جهان - از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانههای آمریکایی، شکست راهبردی به متجاوزان تحمیل شده است.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
شبکه سیانبیسی گزارش داد که ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، تهدیدهای دونالد ترامپ به «محو کردن» تهران را نشانه «استیصال راهبردی» آمریکا توصیف کرد. بر اساس این گزارش، ارتش ایران هشدار داد که آماده وارد آوردن ضرباتی «کوبندهتر» از گذشته در این مناقشه هفتماهه است. در بیانیه ارتش ایران آمده است: «چنین سخنانی نشاندهنده بنبست راهبردی آمریکا در تجاوز به ملت ایران است و تکرار ادعاها و تهدیدهای بیاساس، با توجه به فرسودگی ارتش آمریکا، نشانه قدرت نیست، بلکه نشانه استیصال راهبردی آنهاست.»
سیانبیسی میافزاید که ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، آمریکا را در دوراهی «توافق با ایران یا محو کردن جمهوری اسلامی» قرار داد و از همه کشورها خواست «انزوای اقتصادی کامل ایران» را اجرا کنند. وی مدعی شد که توافق را «بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای» انتظار دارد و گفت: «آنها منتظرند ببینند در انتخابات میاندورهای چه میشود.»
این گزارش به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، شروط تهران برای پایان جنگ را توقف اقدامات تجاوزکارانه آمریکا، پایان محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، و آزادسازی داراییهای ایران اعلام کرد. یک مقام ارشد ایرانی نیز گفت که در صورت کاهش فشار نظامی و لغو محاصره بنادر، ایران میتواند تنگه هرمز را ظرف یک هفته بازگشایی کند. با این حال، دادههای کپلر نشان میدهد تردد از تنگه به حدود ۳۸ درصد سطح پیش از جنگ کاهش یافته و صادرات نفت ایران در سپتامبر به صفر رسیده است.
روزنامه نیویورک تایمز در یادداشتی به قلم دبلیو. جی. هنیگان نوشت که جنگ ایران، آسیبپذیری پایگاههای نظامی آمریکا در برابر حملات پهپادی و موشکی را آشکار ساخته است. به نوشته این تحلیلگر امنیتی، تنها یک ماه پیش از آغاز جنگ، پروژه بازسازی چند میلیون دلاری پادگانهای ملوانان در پایگاه بحرین آغاز شده بود، اما در نخستین ساعات درگیری، موشکها و پهپادهای ایرانی این تأسیسات را هدف قرار دادند و حدود ۱۵۰۰ نظامی و اعضای خانوادههایشان تخلیه شدند. دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی، با صراحت اعلام کرد: «به این زودیها به آنجا بازنمیگردیم.»
این گزارش میافزاید که پایگاههای آمریکا در کویت، قطر، امارات، عربستان، عراق، عمان و اردن نیز آسیب دیدهاند و دستکم ۱۸ نظامی کشته و حدود ۸۰۰ تن زخمی شدهاند. گزارش بازرس کل پنتاگون از نابودی نزدیک به ۶۰ فروند هواپیما و تجهیزات به ارزش حدود ۳.۷ میلیارد دلار خبر داده است. به گفته ژنرال دیوید پترائوس، «این وضعیت نیازمند بازنگری کامل در استراتژی پایگاهسازی و نحوه عملیات آینده است.»
نیویورک تایمز با اشاره به اینکه آمریکا حدود ۷۵۰ پایگاه، بندر و فرودگاه در ۸۰ کشور جهان دارد، تأکید میکند که گسترش پرشمار این پایگاهها در عصر پهپادهای ارزانقیمت، آنها را از یک دارایی به یک «بدهی راهبردی» تبدیل کرده است. ژنرال بن هاجز، فرمانده پیشین نیروهای آمریکایی در اروپا، خواستار استقرار پدافندهای فعال و غیرفعال، انتقال تجهیزات به زیر زمین و استفاده از فریبندههای جنگی شد. در پایان، این تحلیل نتیجه میگیرد که ادامه وضع موجود «یک ریسک بیهوده برای پول و جان نظامیان آمریکایی» خواهد بود و پنتاگون باید به طور اساسی در شیوه دفاع از این تأسیسات تجدید نظر کند.
بیبیسی گزارش داد که مقامات ارشد ایران و آمریکا برای نخستین بار از زمان فروپاشی آتشبس ژوئن، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با میانجیگری قطر گفتگو کردند. این مذاکرات سهساعته میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، انجام شد. ویتکاف در شبکه ایکس از تکمیل «دور موفقی از گفتگوها» خبر داد و ابراز امیدواری کرد که «سازنده و امیدوارکننده» باشد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز تأکید کرد که تهران شروط خود از جمله پایان جنگ در تمامی جبههها و توقف «اقدامات تجاوزکارانه» آمریکا را از طریق میانجی قطری اعلام کرده است.
این گزارش میافزاید که همزمان با این مذاکرات، دونالد ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی، آمریکا را در دوراهی «توافق با ایران یا محو کردن جمهوری اسلامی» قرار داد و گفت: «آیا توافقی با ایران انجام میشود یا جمهوری اسلامی را محو میکنم و آن را به سرعت انجام میدهم؟ آیا آنها را به جهنم میفرستم؟» وی مدعی شد که توافق را «بلافاصله پس از انتخابات نوامبر» انتظار دارد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، پیش از سخنرانی ترامپ هشدار داده بود که شکافهای جهانی در حال تعمیق است.
بیبیسی میافزاید که از زمان فروپاشی آتشبس، دو طرف به تبادل حملات متقابل ادامه دادهاند. ایران به شناورهایی که بدون مجوز از تنگه هرمز عبور میکنند حمله کرده و آمریکا نیز مواضع ایران و نفتکشهای این کشور را هدف قرار داده و محاصره بنادر ایران را حفظ کرده است. ترامپ تهدید به تحریم کشورهایی کرده که با ایران تجارت میکنند، اما تاکنون نشانهای از تغییر رویکرد تهران دیده نمیشود. کارشناسان سازمان ملل نیز اعلام کردهاند دلایل معقولی برای باور به ارتکاب جنایات جنگی از سوی آمریکا در حملات به ایران وجود دارد.
شبکه دویچه وله در گزارشی نوشت که نزدیک به هفت ماه پس از آغاز جنگ ایران، مذاکرات واشنگتن و تهران به نتیجهای نرسیده و دامنه درگیری از تنگه هرمز به مسیر راهبردی دیگری در دریای سرخ گسترش یافته است. در سپتامبر، انصارالله یمن مواضع کلیدی در سواحل این کشور را تصرف کرد و با حملات به عربستان، مسیرهای تجاری دریای سرخ را تهدید میکند. بر اساس گزارش نیویورک تایمز، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، از ترامپ خواسته تا برای توقف پیشروی انصارالله مداخله کند، اما ترامپ درخواست ریاض برای حملات هوایی را رد کرده است.
دویچه وله میافزاید که ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای سوم نوامبر و در سایه قیمتهای بیسابقه بنزین و گازوئیل، تحت فشار است تا در جنگ ایران نتیجهای نشان دهد. فاطمه امان، کارشناس مسائل ایران، به دویچه وله میگوید: «ترامپ میخواهد جنگ را از موضعی پایان دهد که بتواند ادعا کند توانمندی هستهای و نظامی ایران به شدت تضعیف شده، آزادی کشتیرانی بازگشته و تهران به میز مذاکره بازگشته است، اما راهبرد منسجمی برای دستیابی به این اهداف دیده نمیشود.»
این گزارش تصریح میکند که هیچ موضع مشترکی میان ایران و همسایگان عربش شکل نگرفته و نشست برنامهریزیشده میان ایران، کشورهای خلیج فارس و عراق هفته گذشته لغو شد. فرزانه ثابت از مؤسسه ژنو معتقد است: «در نگاه اول به نظر میرسد زمین مشترکی میان ایران و کشورهای خلیج فارس وجود ندارد، اما در پشت صحنه، حداقل یک منفعت مشترک برای جلوگیری از تشدید بیشتر نظامی وجود دارد.»
رسانه های عربی
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: در بحبوحه تهدیدهای متقابل آمریکا و ایران، همزمان با ادامه فشارهای نظامی و اقتصادی، فعالیتهای دیپلماتیک نیز در حال گسترش است و نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به یکی از عرصههای اصلی این تلاشها تبدیل شده است.
این مقاله می افزاید: ترامپ با حفظ لحن تهدیدآمیز، همچنان راه توافق را کاملاً نمیبندد و میکوشد فشار را به ابزاری برای تغییر شرایط رابطه با ایران تبدیل کند. تهران نیز ضمن تأکید بر مقاومت و رد عقبنشینی تحت فشار، از مذاکرهای مبتنی بر برابری و بدون تحمیل استقبال میکند. در این میان، دیدارهای نیویورک میتواند زمینه تبدیل تماسهای غیرمستقیم به مذاکرات منظمتر را فراهم کند.
نویسنده تأکید می کند: موضوعات احتمالی مذاکره تنها به پرونده هستهای محدود نیست و تحریمها، حضور نظامی آمریکا، امنیت خلیج فارس، آزادی کشتیرانی، تنگه هرمز و تضمینهای امنیتی را نیز شامل میشود. با این حال، ادامه جنگ خطر تشدید ناخواسته تنش را افزایش داده است. هر دو طرف به توافقی نیاز دارند که آن را پیروزی و دستاورد، نه عقبنشینی، معرفی کنند. بنابراین، نتیجه دیپلماسی نیویورک هنوز نامشخص است، اما رقابت بر سر شرایط نظم منطقهای پس از جنگ آغاز شده است.
المیادین در مقاله ای استدلال کرد که انتخابات میاندورهای آمریکا صرفاً رقابت بر سر کنترل کنگره نیست، بلکه بازتابی از بحران عمیقتر در نظام سیاسی و جایگاه بینالمللی آمریکاست. به نوشته نویسنده، جنگهای غزه، لبنان و ایران، همراه با حمایت گسترده واشنگتن از اسرائیل، شکافهایی در جامعه آمریکا ایجاد کرده و بهویژه میان جوانان، دموکراتها و بخشی از پایگاه جمهوریخواهان نارضایتی ایجاد کرده است.
نویسنده اضافه می کند: جنگ ایران همچنین به اختلاف در جنبش «ماگا» دامن زده؛ در حالی که جریان سنتی این جنبش آن را ضرورت امنیتی میداند، جریان نزدیک به تاکر کارلسون آن را مغایر با شعار «اول آمریکا» تلقی میکند.
مقاله معتقد است حتی در صورت تغییر موازنه کنگره، سیاست خارجی آمریکا الزاماً دگرگون نخواهد شد. در سطح جهانی نیز چین و روسیه با نظام تکقطبی مخالفت دارند و برخی متحدان اروپایی به دنبال استقلال بیشترند. در نهایت، نویسنده میگوید مسئله اصلی فراتر از شخص ترامپ است: ساختاری سیاسی و فکری که «ترامپیسم» نامیده میشود و ممکن است پس از پایان ریاستجمهوری او نیز ادامه یابد.
رأی الیوم در مقاله ای دیگر نیز با لحنی انتقادی، سخنرانی دونالد ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل را بررسی و تآکید کرد که تهدید او علیه ایران، یعنی پذیرش توافق مورد نظر واشنگتن یا مواجهه با نابودی، نشاندهنده جایگزینی زبان دیپلماسی با تهدید و ارعاب است.
نویسنده این رویکرد را مغایر با اصول حاکمیت کشورها و فلسفه تأسیس سازمان ملل میداند. به باور او، تناقض میان تهدیدهای شدید آمریکا و ادامه مذاکرات پشتپرده با تهران، پرسشهایی درباره توان واقعی بازدارندگی واشنگتن ایجاد میکند. مقاله استدلال میکند که حمله گسترده به ایران میتواند منافع آمریکا، پایگاههای آن، متحدانش و مسیرهای حیاتی انرژی و کشتیرانی را با خطر جدی مواجه کند.
نویسنده همچنین تهدیدهای ترامپ را بخشی از راهبرد فشار حداکثری برای وادار کردن طرف مقابل به پذیرش امتیازات میداند. در پایان، مقاله خواستار مخالفت جامعه جهانی با تهدید به نابودی کشورها و بازگشت به اصول منشور سازمان ملل و چندجانبهگرایی است.
رسانه های چین و روسیه
اینترفاکس روسیه در گزارشی با عنوان «رئیسجمهور ایران: آماده گفتگو هستیم، اما نه تحت فشار» نوشت مسعود پزشکیان در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد ایران برای گفتوگو درباره مسائل مورد اختلاف با آمریکا آمادگی دارد، اما فشار و تهدید نظامی را نمیپذیرد.
او تحریمهای آمریکا را بهدلیل آثار آن بر اقشار کمبرخوردار ایران مورد انتقاد قرار داد و گفت تهران توان تحمل این فشارها را دارد.
پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد ایران به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست، اما حاضر نیست توسعه فناوری هستهای صلحآمیز خود را تحت محدودیت خارجی قرار دهد. او گفت برنامه هستهای ایران با اهداف اقتصادی، از جمله تأمین برق، کشاورزی و حوزه سلامت دنبال میشود و تهران از حق خود برای توسعه برنامه صلحآمیز هستهای صرفنظر نخواهد کرد.
به نوشته اینترفاکس، رئیسجمهور ایران تقویت توان دفاعی کشور را نیز واکنشی به تهدیدهای خارجی دانست و تأکید کرد ایران برای جلوگیری از تهدید علیه خود باید قدرتمند باشد.
پزشکیان گفت تهران به دنبال استفاده از قدرت برای سلطه بر دیگر کشورها یا تأمین امنیت خود به بهای ناامنی دیگران نیست، بلکه هدف توان دفاعی ایران آن است که حمله به شهرهای این کشور بدون پاسخ باقی نماند.
شینهوا در گزارشی نوشت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سهشنبه در دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده رئیسجمهور آمریکا، در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، «مواضع قاطع» تهران درباره بازگشایی تنگه هرمز را به طرف آمریکایی منتقل کرده است.
به گزارش شینهوا، ایران اعلام کرده است که رفع محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پایان جنگ در تمامی جبهههای منطقه، از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز است.
این گزارش با اشاره به تفاهمنامه ۱۸ ژوئن میان ایران و آمریکا برای پایان جنگ در منطقه، از جمله لبنان، میافزاید دو طرف بر اساس این تفاهمنامه قرار بود ظرف ۶۰ روز، یعنی تا ۱۷ اوت، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند؛ اما پس از تشدید تنشها میان دو کشور، سرنوشت این مذاکرات همچنان نامشخص است.
شینهوا یادآور شد پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، تهران عبور و مرور از تنگه هرمز را محدود کرد و نیروهای آمریکایی نیز محاصره دریایی علیه کشتیهای عازم بنادر ایران یا خارجشونده از آنها اعمال کردند.