ایرانیان جهان - مرکز آمار ایران/ طرح آمارگیری هزینه و درامد خانوار با قدمتی بیش از 50 سال از مهمترین طرحهای آماری مرکز آمار ایران است. هدف کلی این طرح، برآورد متوسط هزینهها و درامد یک خانوار شهری و یک خانوار روستایی در سطح کشور و استانها است. در سال 1404 تعداد خانوارهای آمارگیریشده در این طرح 18768 خانوار نمونه در نقاط شهری و 17856 خانوار نمونه در نقاط روستایی کشور بوده است.
تهران بالاترین درآمد خانوار شهری را داشت: سالانه حدود ۷۲۱ میلیون تومان.
سیستان پایینترین درآمد خانوار شهری را به خود اختصاص داد: حدود ۲۸۳ میلیون تومان در سال.
متوسط درآمد سالانه خانوار شهری در کل کشور حدود ۴۸۴.۶ میلیون تومان بود؛ یعنی ماهانه حدود ۴۰.۴ میلیون تومان.
متوسط هزینه سالانه خانوار شهری حدود ۳۹۱.۹ میلیون تومان بوده؛ یعنی ماهانه حدود ۳۲.۷ میلیون تومان.
نکته مهم اینکه هزینه خانوار شهری ۴۵.۴ درصد رشد کرده، اما درآمد ۴۱.۲ درصد؛ یعنی هزینهها سریعتر از درآمدها افزایش یافتهاند.
در خانوار روستایی نیز همین وضعیت دیده میشود: هزینهها ۵۲.۳ درصد و درآمدها ۴۷.۵ درصد افزایش داشتهاند.
بیشترین سهم هزینه خانوار شهری مربوط به مسکن، سوخت و روشنایی بوده و در هزینههای خوراکی، گوشت بیشترین سهم را داشته است.
نگاهی به اهم نتایج طرح درسال 1404 در مناطق شهری و روستایی نشان میدهد که:
- متوسط هزینهی کل خالص سالانهی یک خانوار شهری 3,919,427 هزار ریال بوده است که نسبت به رقم مشابه در سال قبل 45.4 درصد افزایش نشان می دهد. از هزینه کل سالانهی خانوار شهری 1,108,165 هزار ریال با سهم 28.3 درصد مربوط به هزینههای خوراکی و دخانی و 2,811,262 هزار ریال با سهم 71.7 درصد مربوط به هزینههای غیرخوراکی بوده است. در بین هزینههای خوراکی و دخانی، بیشترین سهم مربوط به هزینه گوشت با سهم 22.9 درصد و در بین هزینههای غیرخوراکی بیشترین سهم با 58.1 درصد مربوط به هزینه مسکن، سوخت و روشنایی بوده است.
- متوسط درامد اظهار شده سالانه یک خانوار شهری 4,846,105 هزار ریال بوده است که نسبت به سال قبل، 41.2 درصد افزایش داشته است. بر این اساس در سال 1404 رشد متوسط درامد سالانه خانوارهای شهری کمتر از رشد متوسط هزینه کل سالانه است. منابع تامین درامد خانوارهای شهری نشان میدهد که 30.2 درصد درامد از مشاغل مزد و حقوق بگیری، 15.9درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و 53.9 درصد از محل درامدهای غیرشغلی خانوار تأمین شده است.
- مقایسه درصد خانوارهای شهری استفاده کننده از لوازم عمده زندگی در سال 1403 نسبت به سال 1404 نشان میدهد که خانوارهای استفاده کننده از تلویزیون رنگی از 97.3 به 97.4، جاروبرقی از 92.6 به 93.7، ماشین لباسشویی از 89.6 به 91.2، یخچال فریزر از 69.3 به 71.5، اتومبیل شخصی از 54.9 به 57.0، مایکروویو و فرهای هالوژندار از 16.1 به 15.2تغییر یافته است. ماشین ظرفشویی در سال 1403، 9.6 بوده که در سال 1404 تغییری نداشته است.
- در سال 1404، عمده ترین نوع سوخت مصرفی 95.8 درصد از خانوارهای شهری برای گرما، گاز طبیعی(شبکه عمومی) بوده است.
- متوسط هزینه کل خالص سالانه یک خانوار روستایی 2,203,738هزار ریال بوده است که نسبت به سال قبل 52.3 درصد افزایش نشان میدهد. از هزینه کل سالانه خانوار روستایی 918,468 هزار ریال با سهم 41.7 درصد مربوط به هزینههای خوراکی و دخانی و 1,285,270 هزار ریال با سهم 58.3 درصد مربوط به هزینههای غیرخوراکی بوده است. در بین هزینههای خوراکی و دخانی، بیشترین سهم مربوط به هزینه گوشت با سهم 21.3 درصد و در بین هزینههای غیرخوراکی، بیشترین سهم با 38.4 درصد مربوط به مسکن، سوخت و روشنایی بوده است.
- متوسط درامد اظهار شده سالانه یک خانوار روستایی2,971,074 هزار ریال بوده است که نسبت به سال قبل 47.5 درصد افزایش داشته است. بر این اساس در سال 1404 رشد متوسط درامد سالانه خانوارهای روستایی کمتر از رشد متوسط هزینه کل سالانه است. منابع تامین درامد خانوارهای روستایی نشان میدهد که 30.7 درصد از مشاغل مزد و حقوق بگیری، 29.1 درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و 40.2 درصد از محل درامدهای غیرشغلی خانوار تأمین شده است.
- مقایسه درصد خانوارهای روستایی استفاده کننده از لوازم عمده زندگی در سال 1403 نسبت به سال 1404 نشان میدهد که خانوارهای استفاده کننده از اجاق گاز از 98.6 به 98.0، ، جاروبرقی از 74.5 به 75.1، ماشین لباسشویی از 65.8 به 67.4، یخچال فریزر از 59.8 به 61.6، اتومبیل شخصی از 38.8 به 41.0، مایکروویو و فرهای هالوژندار از 3.1 به 2.7 و ماشین ظرفشویی از 0.7 به 0.9 درصد تغییر یافته است. تلویزیون رنگی در سال 1403، 95.3 بوده که در سال 1404 تغییری نداشته است.
- در سال 1404 عمدهترین نوع سوخت مصرفی مصرفی 83.2 درصد از خانوارهای روستایی برای گرما، گاز طبیعی(شبکه عمومی) و 6.4 درصد نفت سفید بوده است.
متوسط هزینهها و درامد خانوار بر حسب استان
بررسی متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار شهری نشان میدهد که استان تهران با 5,775,913 هزار ریال بیشترین و استان سمنان با 2,229,670 هزار ریال کمترین هزینه را در سال1404 داشتهاند.
همچنین استان تهران با 7,210,015 هزار ریال بیشترین و استان سیستان با 2,834,612 هزار ریال کمترین متوسط درامد سالانه یک خانوار شهری را در سال 1404 به خود اختصاص داده است.
بررسی متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار روستایی نشان میدهد که استان بوشهر با 3,395,882 هزار ریال بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با 1,220,811 هزار ریال کمترین هزینه را در سال 1404 داشتهاند.
همچنین استان مازندران با 4,692,625 هزار ریال بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با1,438,305 هزارریال کمترین متوسط درامد سالانه یک خانوار روستایی را در سال 1404 به خود اختصاص داده است.
خاطر نشان میشود که نشریه این طرح به زودی در درگاه ملی آمار به نشانی www.amar.org.ir قابل دسترسی است.