ایرانیان جهان - ایرنا / تارنمای «اویل‌پرایس» نوشت: آسیا تا سال ۲۰۴۰ حدود ۷۰ درصد از رشد تقاضای انرژی جهان را به خود اختصاص خواهد داد و همزمان با توسعه صنعتی و افزایش مصرف مراکز داده، برای تقویت امنیت انرژی و پاسخگویی به رشد تقاضای منطقه‌ای، به سالانه یک تریلیون دلار سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی نیاز خواهد داشت.
به گزارش اویل‌پرایس، گذار جهانی به انرژی‌های پاک به‌شکلی روزافزون در حال تبدیل‌شدن به داستانی مختص آسیاست و بعید به نظر می‌رسد که قاره کهن از مسیری که واشنگتن یا بروکسل برای آن ترسیم کرده‌اند، پیروی کند. دولت‌های این منطقه نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده زغال‌سنگ، نفت، گاز طبیعی، انرژی‌های تجدیدپذیر و ذخیره انرژی ایفا خواهند کرد. آنچه در آینده در آسیا رخ می‌دهد، مشخص خواهد کرد که آیا گذار انرژی واقعا به کاهش مصرف جهانی سوخت‌های فسیلی منجر می‌شود یا صرفا حجم عظیمی از انرژی‌های تجدیدپذیر را به ساختار انرژی‌ای اضافه می‌کند که همچنان در حال گسترش است.
شرکت مشاوره مدیریت مک‌کینزی گزارش داده است که آسیا طی ۱۵ سال آینده برای تقویت امنیت انرژی، تسریع گذار به منابع پایدار انرژی و پاسخگویی به افزایش تقاضای منطقه‌ای، سالانه به یک تریلیون دلار سرمایه‌گذاری در بخش انرژی نیاز دارد. به گفته این شرکت، آسیا تا سال ۲۰۴۰ حدود ۷۰ درصد از رشد خالص تقاضای انرژی در جهان را به خود اختصاص خواهد داد. هم‌اکنون پیش‌بینی می‌شود که تقاضای انرژی این قاره به ۳۷۰ میلیون تراژول برسد؛ رقمی که به لطف گسترش مراکز داده، توسعه صنایع و افزایش نیاز به سرمایش، ۱۵ درصد بیشتر از پیش‌بینی یک سال قبل است.
انتظار می‌رود که زغال‌سنگ برای مدتی طولانی‌تر از آنچه پیش‌تر برآورد می‌شد، همچنان سوخت غالب در سبد انرژی آسیا باقی بماند. گرچه انتظار می‌رود که مصرف زغال‌سنگ در چین به دلیل رشد سریع تولید انرژی‌های تجدیدپذیر به‌تدریج کاهش یابد، اما افزایش نیازهای برق و صنعت در هند و جنوب شرق آسیا احتمالا تقاضای کلی منطقه برای این سوخت را در سطحی نسبتا یکنواخت نگه خواهد داشت.
با توجه به اینکه تقاضای برق در جنوب شرق آسیا با رشدی بسیار سریع افزایش می‌یابد، نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز همچنان نقشی حیاتی در تامین برق مورد نیاز و حفظ پایداری شبکه برق ایفا می‌کنند. زغال‌سنگ حدود ۴۷ درصد از سبد کل انرژی اولیه آسیا را تشکیل می‌دهد؛ در حالی که سهم نفت ۲۵ و سهم گاز طبیعی حدود ۱۲ درصد است.
نقش زغال‌سنگ در بخش برق حتی پررنگ‌تر است. این سوخت بیش از ۵۰ درصد از برق تولیدی آسیا و حدود ۶۷ درصد از برق تولیدی جنوب آسیا که هند سهم بالایی در آن دارد را تامین می‌کند.
هم‌اکنون به‌دلیل کاهش تولید زغال‌سنگ در چین، محدودیت‌ها و اختلالات عرضه ناشی از سهمیه‌بندی دولتی در اندونزی و همچنین جایگزینی گاز با زغال‌سنگ در ژاپن و کره جنوبی، قیمت زغال‌سنگ حرارتی در آسیا همچنان در سطوح بالایی قرار دارد.
در سوی مقابل، پیش‌بینی می‌شود که تقاضا برای گاز طبیعی در آسیا طی پنج تا ۱۰ سال آینده کُند شود زیرا کشورها استفاده از زغال‌سنگ داخلی ارزان‌تر و توسعه سریع انرژی‌های تجدیدپذیر برای تولید برق را در اولویت قرار می‌دهند. با این حال، انتظار می‌رود که مصرف گاز در بلندمدت بار دیگر افزایش یابد که محرک اصلی این رشد، بخش صنعت خواهد بود که برای تولید و فرآوری محصولات، به‌تدریج از سوخت‌های به‌شدت کربن‌زا و آلاینده‌تر مانند نفت و زغال‌سنگ فاصله می‌گیرد.
طبق گزارش مک‌کینزی برای تامین مالی زیرساخت‌های انرژی بادی و خورشیدی، سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری لازم است. بخش عمده این سرمایه‌گذاری‌ها در هند و جنوب شرق آسیا متمرکز خواهد شد چرا که این مناطق روند گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر را سرعت می‌بخشند. در حال حاضر، نیروگاه‌های خورشیدی فُتوولتائیک(Photovoltaics) در مقیاس بزرگ، به دلیل کاهش چشمگیر هزینه‌های سرمایه‌گذاری و تجهیزات، در بخش عمده بازارهای آسیایی ارزان‌ترین منبع تولید برق به شمار می‌روند.
هرچند زغال‌سنگ ارزان‌ِ تولید داخل در کشورهایی همچون هند، همچنان مانع از رقابتی‌شدن انرژی‌های تجدیدپذیر شده است، هزینه تولید این انرژی‌ها در منطقه آسیا-اقیانوسیه اکنون حدود ۱۳ درصد کمتر از زغال‌سنگ متعارف است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ این اختلاف به یک-سوم برسد. انرژی خورشیدی در ۱۲ ماه منتهی به آوریل ۲۰۲۶ به‌طور رسمی از گاز طبیعی پیشی گرفت و به سومین منبع بزرگ تولید برق در آسیا تبدیل شد. در همین بین، چین در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، برای نخستین بار در تاریخ این کشور، کمتر از ۵۰ درصد از برق مورد نیاز خود را از زغال‌سنگ تامین کرد.
به طور مشابه، هزینه تولید برق از نیروگاه‌های بادی واقع در خشکی در بازارهای مهم منطقه به سطح هزینه سوخت‌های فسیلی متعارف رسیده یا حتی از آن پایین‌تر آمده است. گسترش وسعت تولید و بومی‌سازی زنجیره تامین به پیشتازی چین، از مولفه‌های اصلی این روند بوده‌اند.
مک‌کینزی در پایان پیش‌بینی کرده است که سوخت‌های زیستی می‌توانند تا سال ۲۰۴۰ در آسیا جایگزین واردات سوخت به ارزش ۹۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار شوند؛ تحولی که وابستگی بلندمدت این منطقه به واردات نفت را به‌شدت کاهش خواهد داد.