ایرانیان جهان - فرهیختگان /روز گذشته و تا زمان تهیه این گزارش قیمت آتی نفت برنت به بیش از 117 دلار رسید؛ اما آیا خریداران هم نفت را با همین قیمت تحویل می‌گیرند؟
عددی که در اخبار می‌شنویم، معمولاً قیمت قرارداد‌های آتی برنت روی تابلو است؛ درحالی‌که پالایشگاه باید هزینه دریافت یک محموله واقعی را بپردازد، این کار صورت‌حساب سنگین‌تر دیگری دارد. قیمت نقدی برنت اروپا در دهم مهر به حدود ۱۳۶ دلار رسید و مدیرعامل شورون نیز از نفت تحویل‌شده تا ۱۵۰ دلار در برخی بازار‌های آسیایی خبر داد. این ارقام نشان می‌دهند قیمت اعلام‌شده، تمام هزینه خرید نفت نیست چرا که پالایشگاه فقط قیمت نفت را حساب نمی‌کند؛ برایش مهم است که محموله در نهایت چقدر تمام می‌شود. کرایه، بیمه و هزینه تأخیر می‌توانند نفت ارزان‌تر در مبدأ را به خوراک گران‌تر در مقصد تبدیل کنند. مایک ورث، مدیرعامل شورون، در گزارش رویترز هشدار داده که کاهش ذخایر نفت و سوخت، سیستم انرژی را شکننده‌تر کرده و کف قیمت را بالاتر برده است. ذخایری که امروز کمبود را جبران می‌کنند، فردا برای مهار شوک بعدی در دسترس نخواهند بود. اما چه چیزی هزینه دریافت نفت را بالا برده است؟ بخشی از پاسخ را باید در مدیریت جدید تنگه هرمز پس از جنگ تحمیلی سوم جست‌وجو کرد.
رشد 10 برابری هزینه انتقال نفت آمریکا!
رابرت راپیر در گزارش اول آبان اویل‌پرایس نوشته است که هزینه حمل دو میلیون بشکه نفت از آمریکا به ژاپن، نسبت به هزینه ۹ میلیون‌دلاری سفری مشابه در سال قبل، ۹ برابر شده و به حدود ۸۱ میلیون دلار رسیده است. همان مقدار نفت در همان مسیر، اکنون ۷۲ میلیون دلار بیشتر هزینه دارد. کرایه سفر ۸۰۰ درصد افزایش یافته و هزینه حمل هر بشکه، با رشد ۳۶ دلاری، از 4.5 دلار به 40.5 دلار رسیده است.
خرید نفت از آمریکا برای پالایش‌گران آسیایی، ریسک دیگر این مسیر است؛ تخفیف نفت باید آن‌قدر باشد که کرایه سنگین مسیر را جبران کند. تسوتانا پاراسکووا در گزارش دوم آبان اویل‌پرایس نوشته است که هزینه سفر ابرنفتکش از آمریکا به چین، نسبت به متوسط چندساله پیش از جنگ، حدود ۱۰ برابر شده و در اوایل اکتبر به ۸۰ میلیون دلار رسیده بود. این هزینه در مسیر آمریکا به آسیا، در هفته انتشار گزارش نیز همچنان حدود ۶۰ میلیون دلار بود؛ یعنی برای محموله‌ای دو میلیون‌بشکه‌ای، هر بشکه حدود ۳۰ دلار فقط هزینه حمل داشت.
رندی هاوکینز، معاون تأمین و تجارت بین‌المللی نفت خام والرو، اعلام کرده که کرایه حمل هر بشکه در این مسیر، نسبت به متوسط پنج‌دلاری سال ۲۰۲۵، شش تا هفت‌برابر شده و به ۳۰ تا ۳۵ دلار رسیده است. با چنین کرایه‌ای، نفت ارزان‌تر در مبدأ هم ممکن است در مقصد گران تمام شود و خریدار را به سراغ تأمین‌کننده‌ای نزدیک‌تر بفرستد.
بیمه محموله‌های عبوری از هرمز ۷۰ برابر شد
صورت‌حساب بیمه لجستیک این روز‌ها سنگین‌تر شده است. کپلر اعلام کرده که هزینه بیمه محموله در این مسیر، نسبت به رقم مقایسه‌ای پنج سنت برای هر بشکه، ۷۰ برابر شده و به 3.5 دلار رسیده است. البته هزینه بیمه خطر جنگ بدنه کشتی، رقم دیگری است که به آن اضافه می‌شود.
اما افزایش هزینه‌ها به بیمه محدود نمانده است. هزینه‌های عملیاتی و سفر ابرنفتکش‌ها با رشد ۱۴۰ درصدی، 2.4 برابر شده‌اند؛ درحالی‌که کرایه حمل با جهش 2 هزاردرصدی به ۲۱ برابر رسیده است.
سفر ۱۰روزه، ۲۳روزه شده است
کپلر تعداد ابرنفتکش‌های ناوگان شاتل دریای عمان را حدود ۸۰ فروند اعلام کرده است، اما متوسط چرخه رفت‌وبرگشت بصره تا آب‌های صحار، نسبت به زمان بهینه ۹ تا ۱۰روزه، با افزایش ۱۳ تا ۱۴روزه به ۲۳ روز رسیده است. همچنین زمان هر چرخه حدود ۱۳۰ تا ۱۵۶ درصد افزایش یافته است. محدودیت تجهیزات و نیروی انسانی انتقال کشتی به کشتی نیز بخشی از عملیات را به غرب هند و مالزی کشانده است. انتقال عملیات به غرب هند، حدود چهار روز دیگر به سفر اضافه می‌کند. با فرض ثابت‌بودن حجم محموله و سایر شرایط، افزایش چرخه از ۹ تا ۱۰ روز به ۲۳ روز، تعداد سفر‌های قابل‌انجام هر کشتی را در یک بازه ثابت حدود ۵۷ تا ۶۱ درصد کاهش می‌دهد. کپلر اعلام کرده که متوسط کرایه حمل نفت خام از خلیج‌فارس به چین، با افزایش ماهانه ۸۴ درصدی، از 15 دلار به ۲۸ دلار برای هر بشکه رسیده است. کرایه حمل فراورده از خلیج‌فارس به ژاپن نیز با رشد ۴۷ درصدی به 20 تا 23 دلار رسیده است.
رشد 18 برابری درآمد نفتکش‌ها
بازده روزانه برخی ابرنفتکش‌ها، در مقایسه با رقم حدود ۵۵ هزاردلاری سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۸ برابر شده و از یک میلیون دلار عبور کرده است. کپلر اعلام کرده است که بازده روزانه نفتکش‌ها در مسیر خلیج‌فارس به چین، با اختلاف بیش از ۵۰۰ هزار دلار نسبت به مسیر‌های حوزه اقیانوس اطلس، به حدود 1.4 میلیون دلار می‌رسد. این درآمد بالاتر، مالکان را به ادامه فعالیت در مسیر خاورمیانه ترغیب می‌کند. در نتیجه، خریداران نفت در سایر مناطق باید برای جذب این کشتی‌ها، کرایه بیشتری پیشنهاد بدهند.
سقوط سفارش‌های آسیایی نفت آمریکا
آمریکا در هفته‌های نخست جنگ، رکورد تازه‌ای در صادرات نفت خام و فراورده‌های نفتی ثبت کرد، اما افزایش هزینه حمل اکنون فروش نفت این کشور به بازار‌های دوردست را دشوار کرده است. پاراسکووا به نقل از بلومبرگ نوشته است که سفارش پالایش‌گران آسیایی برای خرید نفت آمریکا، نسبت به ماه سپتامبر، با کاهش حدود ۵۰ درصدی به ۲۵ میلیون بشکه برای تحویل در نوامبر رسیده است. این رقم تا زمان انتشار گزارش در اکتبر ثبت شده و نهایی نیست. اگر کاهش سفارش‌ها ادامه پیدا کند، واردات نفت آمریکا به آسیا در نوامبر ممکن است به کمترین میزان هفت سال اخیر برسد.
اختلال در تنگه هرمز هزینه نفت را به جهان منتقل کرد
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، علاوه بر عرضه نفت، مسیر رساندن آن به خریداران را هم مختل کرده است. محدودیت تردد در هرمز و افزایش انتظار برای انتقال محموله‌ها، نفتکش‌ها را مدت بیشتری درگیر نگه می‌دارد. این کشتی‌ها دیرتر برای سفر بعدی آزاد می‌شوند و کمبود آن‌ها، کرایه مسیر‌های دیگر را هم بالا می‌برد. به همین دلیل، حتی حمل نفت آمریکا و غرب آفریقا به آسیا نیز گران‌تر شده است. این اختلال، انتخاب خریداران را تغییر داده است. پالایشگاه‌ها به نفت نزدیک‌تر روی می‌آورند تا کرایه کمتری بپردازند و فروشندگان دورتر برای حفظ مشتری تخفیف می‌دهند.
طبق گزارش پاراسکووا، برخی نفت‌های غرب آفریقا با تخفیف تا ۲۰ دلار عرضه شده‌اند، درحالی‌که نفت یوهان اسوردروپ نروژ با قیمتی ۲۴ دلار بالاتر از برنت معامله شده است. این ارقام نشان می‌دهند هزینه حمل چگونه بر قیمت محموله‌ها اثر گذاشته است. در نتیجه، آثار جنگ به نفت خلیج‌فارس محدود نمانده است.
ممکن است نفت در قاره آمریکا موجود باشد، اما رساندن آن به پالایشگاهی در آسیا صرف نکند. افزایش تولید هم به‌تنهایی این مشکل را حل نمی‌کند؛ تا زمانی که حمل دشوار و پرهزینه باشد، خریدار برای دریافت نفت بیشتر می‌پردازد و بخشی از این فشار می‌تواند از مسیر قیمت سوخت و حمل کالا به مردم برسد.