ایرانیان جهان

آخرين مطالب

نگاهی به تغییرات نرخ ارز و تورم در 3 دهه اخیر اطلاعات ضروری

نگاهی به تغییرات نرخ ارز و تورم در 3 دهه اخیر
  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - فارس / بررسی ها نشان می دهد نرخ ارز در بودجه‌های سالیانه معمولا با فاصله زمانی یک یا چند ساله به نرخ ارز بازار نزدیک شده و آثار تغییر نرخ ارز مرجع بر نرخ تورم بسیار کمتر از نرخ ارز در بازار است.
در شرایطی که نرخ ارز بازار از نرخ ارز محاسباتی در قانون بودجه فاصله می‌گیرد و امکان کنترل نرخ ارز در سطح سابق نیست، نرخ ارز محاسباتی بودجه برای سال آینده به یکی از مسائل مهم در مذاکرات مجلس و دولت تبدیل می‌شود.
توزیع رانت با نرخ ارز مرجع از جمله نقدهای مخالفان ارز دونرخی و ثابت نگه داشتن نرخ ارز در بودجه با هدف کنترل تورم محور مخالفان افزایش نرخ ارز در بودجه است. در این میان یکی از گزاره‌های مشهوری که همواره از سوی برخی‌ها مطرح می‌شود تامین کسری بودجه از محل رشد نرخ ارز و اقدام عامدانه دولت برای کاهش ارزش پول ملی است اما گزاره‌های و مستندات متعدد خبری این گزاره را رد می‌کند. 
همواره یکی از اصلی‌ترین مشکلات و اختلافات روسای کل بانک مرکزی با روسای جمهور نرخ ارز بوده است. روسای جمهور مدافع کنترل نرخ ارز باوجود افزایش واقعی بهای ارز و کاهش ارزش پول ملی به دلیل تورم بالا بوده‌اند. همین مساله موجب افزایش عرضه ارزهای مداخله‌ای بانک مرکزی به بازار می‌شد و در نهایت وقتی دولت به این نتیجه می‌رسید که با افزایش عرضه ارز امکان کنترل نرخ نیست و مجبور به پذیرش نرخ جدید می‌شد.
رد پای این رویکرد دولت در بودجه‌های سالیانه و میانگین نرخ ارز مرجع قابل مشاهده است. همانطور که در جدول زیر قابل مشاهده است نرخ ارز مرجع در دوران افزایش نرخ ارز با فاصله یک ساله و بیشتر به نرخ ارز آزاد رسیده است.
در سال‌هایی که نرخ ارز غیررسمی در حال افزایش بود، بهای ارز مرجع 175 تومان باقی مانده بود، اما این ثابت مانده منجر به کاهش نرخ ارز و کنترل نرخ تورم نشده است. سال‌های 73 و 74 به دلیل افزایش قیمت حامل‌های انرژی تورم به حالت لجام گسیخته درآمد و پس از بازگشت دولت به سیاست‌های تثبیت، بهای تورم در سال بعد به 23.2 درصد و در سال76 به 17.3 درصد کاهش یافت.
نکته دیگری که با این آمار و ارقام نشان می‌دهد، بی‌اعتنایی بازار به نرخ مرجع ارز است. 19 دی ماه رئیس جمهور در جلسه هیات دولت گفته بود: «ما در این بودجه اعلام کردیم قیمت امروز ارز کاهش خواهد یافت و این یکی از پیام‌های مهم بودجه ما است و این یعنی (احیای) ارزش پول ملی است. یکی از اهداف ما ارزش پول ملی است و لذا ارز را بر مبنای 11 هزار و 500 تومان مدنظر قرار دادیم که ارزش پول ملی ما بالا برود در یک شرایطی در سال آینده این کار شدنی و امکان‌پذیر است.» 
اما آمارهای 28 سال اخیر نشان می‌دهد، بازار در شرایطی که فاصله زیادی با نرخ ارز مرجع دارد، در برابر نرخ ثابت ارز در بودجه واکنشی نشان نمی‌دهد. واکنش بازار ارز به نرخ ارز بودجه زمانی است که فاصله اندکی بین این دو نرخ برقرار باشد.
از نکات جالب توجه در عملکرد ارزی 3 دهه اخیر، یکسان‌‌سازی نرخ ارز در سال 81 با کمترین تحمیل تورم است. در سال 81 نرخ ارز مرجع از 175 تومان به 803 تومان (3.5 برابر) رسیده است، اما فقط 4.4 درصد رشد کرده و ضمن اینکه بهای ارز در بازار آزاد هم رشد خاصی نداشته است.
البته این سیاست در شرایط غیرتحریمی و منابع ارزی مناسب اجرایی شده است ولی بحث در اینجاست که اساسا در شرایطی که فاصله نرخ ارز بازار با نرخ ارز مرجع بسیار زیاد است، بازار معطل نزدیک شدن ارز مرجع به خود نیست. به عبارت دیگر اساسا در چنین شرایطی فقط با ثابت نگه داشتن نرخ ارز نمی‌توان انتظار کاهش قیمت ارز در بازار را داشت.
بلعکس، در صورتی که امکان یکسان‌‌سازی نرخ ارز وجود داشته باشد، می‌توان بدون کمترین آسیب نرخ ارز مرجع و نرخ ارز بازار را در یک سطح قرار داد.
نکته بعدی که می‌توان به آن پرداخت، تاثیر نرخ ارز بر نرخ تورم است. ارقام زیر نشان می‌دهد، نرخ تورم بیش از آنکه متاثر از نرخ ارز مرجع باشد، تحت تاثیر ارز در بازار آزاد است. در صورتی نرخ ارز مرجع می‌تواند باعث کنترل تورم شود که همه نیازهای ارزی با آن نرخ تامین شود که قطعا این سیاست غیرقابل اجرا و با آثار منفی اقتصادی مثل افزایش شدید واردات و تقاضا برای ارز خدمات، مفاسد فراوان و.... همراه خواهد بود.
قطعا نرخ تورم تنها متاثر از نرخ ارز نیست و مولفه های دیگری مانند تغییرات حجم نقدینگی بر آن موثر است، اما برای روشن تر شدن موضوع از دو متغیر نرخ ارز مرجع و نرخ ارز در بازار استفاده شده است.

لینک کوتاه:
https://www.ilandnews.ir/Fa/News/215680/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

علی مطهری: مرجع فکری نیروهای بسیجی امثال پناهیان و حسن عباسی شده اند

طالبان: کابل و واشنگتن به تعهدات خود عمل نمی کنند

بایدن وضعیت فوق‌العاده ملی درباره کوبا را تمدید کرد

ستادکل نیروهای مسلح ارمنستان استعفای پاشینیان را خواستار شد

سودان به کنوانسیون منع شکنجه سازمان ملل پیوست

روسیه خواستار کمک جهانی به انتخابات سوریه شد

هدیه ی 3 ماهه رئیس جمهور برای خودورهای عبوری از بزرگراه جدید غدیر

پرداخت وام در کدام بانک‌ها متوقف شد؟

دلیل گرانی برنج در بازار مشخص شد

مرکز کار آفرینی حافظ جمعیت «طلوع بی نشان ها»

عضو حزب مؤتلفه: رئیسی کاندیداتوری در انتخابات 1400 را رد کرد

روسیه کمکی به نجات برجام نخواهد کرد

انسان از دستبوسی فرح به دستبوسی امام برسد، شرف دارد به ...

زاکانی: کاندیدای نهایی "شورای وحدت اصول گرایان" لاریجانی است

ابراهیمیان: بازنگری قانون اساسی مهم است نه انتخابات ریاست جمهوری

دستور «اون» به ارتش

مادورو: اروپا تحریم را کنار نگذارد مذاکره‌ نخواهیم کرد

الکاظمی استاندار جدید در ذی قار منصوب کرد

عدم همکاری دستگاه‌هادرشناسایی خانه‌های خالی

از عرش به فرش عرضه اولیه های بورسی!

آزادراه غدیر افتتاح شد

عیدی روحانی به مردم چیست؟

پایان سومین جشنواره موسیقی کیش

پرداخت خسارت بیمه خودرو به‌صورت آنلاین با بیمیتو

مارک لیو: لیتوگرافی سه نانومتری TSMC مطابق برنامه پیش می‌رود

60 مجتمع پذیرایی در جنوب و شرق تهران فعالیت نوروزی خواهند داشت

درخواست نتانیاهو از بایدن درباره دیوان لاهه

راز دخالت آمریکا در امور داخلی عراق

بیانیه ارتش چین درباره اقدامات تحریک آمیز آمریکا

سهام عدالت چقدر می‌ارزد؟

بررسی افزایش تولید نفت در دیدار آینده اوپک پلاس

کاروان نور، شهر، امید

تکریم از پدران آسمانی در منطقه 10

سوخت بزرگ‌ترین رآکتور همجوشی هسته‌ای جهان آماده‌ی آزمایش است

ایرانسل هدایای روز پدر را اعلام کرد

ایرانسل ایجاد زیرساخت خودروهای متصل را در دستور کار قرار می‌دهد

تتر به پرداخت 18٫5 میلیارد دلار و انتشار اطلاعات ذخایرش محکوم شد

معماری گیلانی، پیوندگاه فرهنگ، طبیعت و معماری

محدودیت‌های سفر در تعطیلات پایان هفته

تحرک داعش ناکام ماند؛ حملات تروریستها به مرکز نظامی روسها در ادلب

قدردانی آمریکا از عمان

36 کشته و دهها زخمی در نیجریه؛ مهاجمان خانه‌ها را سوزاندند

بایدن: به زودی با ملک سلمان صحبت می‌کنم

سندرز اسرائیل را به باد انتقاد گرفت

دیدار پوتین با رئیس‌جمهور قرقیزستان

داستان 13 ساله مهم‌ترین برنامه اصلاح ساختار اقتصادی

ال جی ترانزیستور TFT جدیدی برای ردیاب‌ اشعه ایکس تولید کرد

میشل سیلور: تا 2026، یک میلیارد نفر پس‌اندازشان را به‌صورت بیت کوین در موبایل ذخیره خواهند کرد

صدور پروانه فعالیت موزه تخصصی آب در استان گلستان

سی‌ان‌ان جزئیات جدیدی از ارتباط بن‌سلمان با قتل خاشقچی رو کرد